حذف ایران از جام جهانی
پایانی تلخ برای تیمی که فراتر از فوتبال معنا پیدا کرده بود
جام جهانی فوتبال همواره صحنهای برای رقابت میان بهترین تیمهای جهان است، اما گاهی سرنوشت برخی تیمها چنان با مسائل سیاسی، اجتماعی و انسانی گره میخورد که نتایج مسابقات دیگر صرفاً یک رویداد ورزشی نیست. حذف تیم ملی ایران از جام جهانی ۲۰۲۶ نیز از همین جنس بود؛ اتفاقی که برای بسیاری از علاقهمندان فوتبال، بهویژه کسانی که خارج از مرزهای ایران زندگی میکنند، تنها یک شکست فوتبالی نبود، بلکه پایان داستانی بود که به دلایل مختلف، توجه و همدلی بسیاری را به خود جلب کرده بود.
برای میلیونها هوادار فوتبال در کشورهایی که تیم ملیشان در جام جهانی حضور ندارد، انتخاب تیم محبوب معمولاً بر پایه علاقه شخصی شکل میگیرد. برخی به خاطر ستارههای بزرگ فوتبال از آرژانتین، پرتغال یا فرانسه حمایت میکنند. گروهی دیگر مجذوب سبک بازی تیمهایی مانند برزیل یا اسپانیا میشوند. گاهی نیز تجربههای شخصی، مانند تحصیل، سفر یا آشنایی با فرهنگ یک کشور، باعث ایجاد پیوند عاطفی با آن تیم میشود.
اما در برخی دورههای جام جهانی، دلایل حمایت از یک تیم فراتر از مسائل فنی فوتبال میرود. شرایط سیاسی، فشارهای بینالمللی، بحرانهای انسانی و احساس همبستگی با مردم یک کشور میتواند نگاه بسیاری از هواداران بیطرف را تغییر دهد. در جام جهانی ۲۰۲۶، ایران برای عدهای دقیقاً چنین جایگاهی داشت.
در ماههای منتهی به این رقابتها، ایران با شرایط دشوار و بحرانی روبهرو بود؛ شرایطی که فضای عمومی کشور را تحت تأثیر قرار داده و نگاه جهانیان را به خود معطوف کرده بود. در چنین فضایی، تیم ملی فوتبال ایران نه تنها نماینده ورزش، بلکه نمادی از ایستادگی و امید برای بسیاری از مردم به شمار میرفت. همین موضوع باعث شد عدهای از علاقهمندان فوتبال، فارغ از ملیت خود، آرزو کنند ایران در این مسابقات عملکرد موفقی داشته باشد.
مشکلات ایران تنها به فضای بیرون از زمین محدود نماند. گزارشهای مختلف از دشواریهایی حکایت داشت که اعضای تیم در طول مسابقات با آن روبهرو بودند. محدودیتهای مربوط به سفر، برنامهریزیهای فشرده، دشواری در دریافت ویزا برای بخشی از کادر فنی و اجرایی و همچنین محدودیت حضور هواداران ایرانی در ورزشگاهها، شرایطی ایجاد کرد که بسیاری آن را ناعادلانه میدانستند.
بر اساس این گزارشها، تیم ملی ایران ناچار بود تنها یک روز پیش از هر مسابقه وارد محل برگزاری بازی شود و بلافاصله پس از پایان آن، کشور میزبان را ترک کند. این برنامه فشرده فرصت کافی برای استراحت، تمرین و تطبیق با شرایط مسابقه را از بازیکنان میگرفت. علاوه بر این، تعدادی از اعضای کادر فنی و پشتیبانی موفق به دریافت ویزا نشدند و بسیاری از هواداران ایرانی نیز امکان حضور در ورزشگاهها را پیدا نکردند.
در کنار این موارد، محدودیتهای ویزا و قوانین سختگیرانه سفر تنها متوجه ایران نبود و شهروندان چندین کشور دیگر نیز با مشکلات مشابه روبهرو شدند. حتی برخی داوران و مسئولان فوتبال نیز با وجود داشتن مدارک قانونی، هنگام ورود با موانعی مواجه شدند که بحثهای فراوانی درباره نحوه برگزاری این دوره از جام جهانی ایجاد کرد.
با آغاز مسابقات، بسیاری امیدوار بودند ایران بتواند با وجود همه این مشکلات، عملکردی درخشان داشته باشد. حتی برخی رؤیای رویارویی دوباره ایران و آمریکا در مرحله حذفی را در ذهن میپروراندند؛ دیداری که به دلیل شرایط سیاسی میان دو کشور، میتوانست فراتر از یک مسابقه فوتبال باشد.
با این حال، مسیر ایران از همان مسابقه نخست دشوار شد. دیدار برابر بلژیک با تساوی بدون گل پایان یافت، اما یکی از زیباترین صحنههای مسابقه زمانی رقم خورد که ایران از روی یک ضربه ایستگاهی طراحیشده موفق به گلزنی شد؛ گلی که پس از بازبینی تصاویر توسط سیستم کمکداور ویدئویی (VAR) به دلیل آفساید مردود اعلام شد. تصمیمی که اگرچه مطابق قوانین بود، اما حسرت بزرگی برای بازیکنان و هواداران به جا گذاشت.
آخرین دیدار مرحله گروهی مقابل مصر برگزار شد؛ مسابقهای که ایران برای صعود تنها به پیروزی در آن نیاز داشت. بازی تا واپسین لحظات با نتیجه مساوی دنبال میشد و در وقتهای تلفشده، ایران موفق شد گل پیروزی را به ثمر برساند. اما بار دیگر VAR وارد عمل شد و این گل نیز با اختلافی بسیار اندک به دلیل آفساید مردود اعلام شد. اختلافی که گفته میشد کمتر از نیم فوت بود و همین موضوع تلخی حذف احتمالی را دوچندان کرد.
در پایان مسابقات گروهی، ایران با تساوی ۱-۱ برابر مصر شانس خود را از دست نداد و همچنان امید داشت به عنوان یکی از بهترین تیمهای سوم راهی مرحله بعد شود. آمارها و محاسبات نیز از شانس بالای ایران خبر میدادند و بسیاری از وبسایتهای آماری احتمال صعود این تیم را بیش از ۹۰ درصد برآورد کرده بودند.
برای تحقق این صعود، تنها کافی بود یکی از چند نتیجه در سایر مسابقات مطابق انتظار رقم بخورد. اگر کنگو موفق به شکست ازبکستان نمیشد، یا کرواسی برابر غنا امتیاز از دست میداد، یا دیدار الجزایر و اتریش با تساوی پایان نمییافت، ایران میتوانست جشن صعود بگیرد.
اما مسابقات دیگر برخلاف انتظار پیش رفت. کرواسی موفق شد غنا را شکست دهد و یکی از امیدهای ایران از بین رفت. سپس ازبکستان در برابر کنگو پیش افتاد و به نظر میرسید نتیجه مطلوب ایران در حال شکلگیری است، اما کنگو با بازگشتی غیرمنتظره سه گل به ثمر رساند و بازی را ۳ بر ۱ به سود خود پایان داد.
در این شرایط، همه نگاهها به مسابقه الجزایر و اتریش دوخته شد؛ دیداری که به یکی از مهیجترین بازیهای جام تبدیل شد. الجزایر دو بار عقب افتادن در نتیجه را جبران کرد و بازی با تساوی ۲-۲ ادامه یافت. هر چه زمان به پایان مسابقه نزدیکتر میشد، به نظر میرسید هر دو تیم از نتیجه مساوی رضایت دارند، زیرا این نتیجه هر دو را راهی مرحله بعد میکرد.
در وقتهای تلفشده، ریاض محرز گل برتری الجزایر را به ثمر رساند و برای لحظاتی امید دوباره در دل ایرانیان زنده شد. این نتیجه به معنای صعود ایران بود و بسیاری تصور کردند سرنوشت به سود این تیم تغییر کرده است.
اما این شادی تنها چند ده ثانیه دوام آورد. اتریش در آخرین حمله مسابقه موفق شد گل تساوی را به ثمر برساند و بازی با نتیجه ۳-۳ به پایان رسید؛ نتیجهای که ایران را با کمترین اختلاف ممکن از جام جهانی کنار گذاشت.
بدین ترتیب، رؤیای ادامه حضور ایران در مسابقات و احتمال رویارویی با آمریکا در مرحله حذفی نیز از میان رفت. برای بسیاری از هواداران، حذف ایران تنها پایان حضور یک تیم در مسابقات نبود، بلکه پایان داستان تیمی بود که در این جام جهانی به دلایل متعدد، فراتر از یک نماینده ورزشی دیده میشد.
در نهایت، حذف ایران نشان داد که گاهی سرنوشت یک تیم نه تنها به عملکرد خودش، بلکه به نتایج سایر مسابقات و جزئیاتی بسیار کوچک وابسته است؛ جزئیاتی که میتوانند میان صعود و حذف فاصلهای به اندازه چند سانتیمتر ایجاد کنند. شاید به همین دلیل، حذف ایران برای بسیاری از علاقهمندان فوتبال یکی از تلخترین و دردناکترین روایتهای جام جهانی ۲۰۲۶ باقی خواهد ماند؛ روایتی که در آن امید، ناامیدی، سیاست، هیجان و فوتبال در هم آمیختند و سرانجام با اختلافی بسیار اندک به پایان رسید.
این مقاله بر اساس ترجمه مقاله در روز نامه ایندین اکسپرس به قلم ساپتارشی باساکه در تاریخ 30 ماه ژوئن به آدرس https://indianexpress.com/article/opinion/columns/irans-world-cup-exit-is-no-ordinary-football-heartbreak-10761518/?ref=opinion_pg نشر داده گردید، تهیه شده است.
نظر شما